Nhân dịp kỷ niệm 50 năm giải thưởng Rolex Awards for Enterprise, Rolex chính thức công bố chương trình cải tiến với sự chú trọng đặc biệt vào tầm ảnh hưởng và thành tựu. Cùng với những thay đổi này, chương trình cũng được đổi tên thành: Rolex Awards
Là một phần của Perpetual Planet Initiative, Rolex Awards sở hữu những nét đặc trưng khác biệt. Không giống như hầu hết các chương trình giải thưởng khác, giải thưởng này không nhằm mục đích tôn vinh những thành tựu trong quá khứ – mà được trao cho các dự án mới hoặc đang triển khai có tiềm năng tạo ra tác động to lớn trên quy mô toàn cầu.
Giải thưởng được trao cho các cá nhân và dự án có đóng góp quan trọng trong những lĩnh vực then chốt sau: môi trường, đặc biệt là bảo tồn Đại dương và Cảnh quan; cùng với Khoa học, Y tế và Công nghệ.
Khởi nguồn
Chương trình mới này là bước chuyển mình từ Rolex Awards for Enterprise. Được thành lập vào năm 1976 nhằm đánh dấu kỷ niệm 50 năm ra đời của Oyster, chiếc đồng hồ đeo tay chống nước đầu tiên trên thế giới do Rolex chế tác, chương trình giải thưởng này là minh chứng cho quyết tâm đóng góp cho cộng đồng của công ty – cũng chính là triết lý khơi nguồn cảm hứng cho Perpetual Planet Initiative.
Theo ông André J. Heiniger, cựu Tổng Giám đốc Rolex và cũng là người sáng lập giải thưởng cho hay: “Chúng tôi khởi xướng Rolex Awards for Enterprise từ niềm tin rằng, với tư cách là một doanh nghiệp, chúng tôi có trách nhiệm chủ động quan tâm đến việc cải thiện chất lượng sống trên hành tinh này, đồng thời nuôi dưỡng những giá trị mà chúng tôi luôn trân trọng: chất lượng, sự khéo léo, quyết tâm và trên hết là tinh thần dám nghĩ dám làm”
Sự ra đời của chiếc đồng hồ đeo tay Oyster cách đây một thế kỷ đã mở ra một kỷ nguyên khám phá mới, trang bị cho những nhà thám hiểm chiếc đồng hồ giúp họ phá vỡ mọi giới hạn trong hành trình chinh phục. Trong suốt 100 năm qua, Rolex đã chuyển mình từ việc ủng hộ những chuyến thám hiểm thuần túy vì mục đích khám phá sang sứ mệnh bảo vệ hành tinh, và củng cố cho cam kết này bằng việc ra mắt Rolex Perpetual Planet Initiative vào năm 2019.
Danh mục đối tác toàn cầu ngày càng lớn mạnh của Sáng kiến này bao gồm nhiều Rolex Awards Laureates cùng các tổ chức đối tác trên khắp thế giới, tất cả đều đang nỗ lực không ngừng nghỉ vì một tương lai tốt đẹp hơn.
Kể từ khi chương trình giải thưởng được thành lập đến nay, 165 Laureates với 52 quốc tịch đã triển khai các dự án tại hơn 67 quốc gia trên toàn cầu.
Một chương mới
Thông qua việc cải tổ chương trình, Rolex hướng tới mục tiêu tối ưu hóa những tác động tích cực từ nỗ lực hỗ trợ bền bỉ của hãng trong các lĩnh vực bảo tồn môi trường, khoa học, y tế và công nghệ. Chương trình sẽ được triển khai thường niên thay vì định kỳ hai năm một lần như trước đây.
Nhằm tập trung vào những cá nhân và dự án có đóng góp quan trọng trong các lĩnh vực then chốt, Rolex sẽ trực tiếp tìm kiếm ứng viên thông qua mạng lưới chi nhánh, đối tác và cố vấn toàn cầu của hãng, sau đó gửi lời mời ứng tuyển chính thức.
Tiêu chí lựa chọn người chiến thắng
Để nhận được giải thưởng Rolex Award, mỗi ứng viên cần sở hữu dự án có tính nguyên bản, tầm nhìn đột phá và phù hợp với các lĩnh vực then chốt của chương trình, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân loại và/hoặc hành tinh, đồng thời ứng viên cần chứng minh được năng lực cũng như quyết tâm thực thi mạnh mẽ.
Các hồ sơ được đánh giá dựa trên tính độc bản và tầm ảnh hưởng tới thế giới, cũng như khả năng lãnh đạo của chính ứng viên.
Cách thức tuyển chọn người chiến thắng
Giải thưởng Rolex Awards được quản lý trực tiếp tại trụ sở chính của hãng ở Geneva. Các hồ sơ ứng tuyển, chấp nhận ngôn ngữ tiếng Anh, Tây Ban Nha hoặc Trung Quốc sẽ được Rolex sàng lọc và đánh giá với sự hỗ trợ từ các chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực liên quan.
Danh sách những Laureates từng được vinh danh bao gồm các nhà khảo cổ học, kiến trúc sư, nhà giáo dục, kỹ sư, nhà khởi nghiệp, nhà thám hiểm, nhà địa chất học, bác sĩ y khoa, nhà vi sinh vật học, nhà leo núi, nhà vật lý, nhà linh trưởng học, nhà xã hội học, bác sĩ thú y và nhà sinh vật học và động vật hoang dã.
Mỗi Laureate sẽ nhận được nguồn kinh phí hỗ trợ để triển khai dự án, cùng cơ hội quảng bá rộng rãi trên các phương tiện truyền thông quốc tế.
Tầm ảnh hưởng của giải thưởng
Những lợi ích hữu hình từ các dự án của các Laureates đã tạo nên tác động sâu rộng. Đối với các dự án liên quan trực tiếp đến môi trường: hơn 50 triệu cây xanh đã được trồng; 137 loài có nguy cơ tuyệt chủng và 32 hệ sinh thái lớn đã được bảo vệ, bao gồm 57,600 km² rừng mưa Amazon; hàng trăm loài mới đã được phát hiện; 25 chuyến thám hiểm đầy thử thách đã được hoàn tất; và 50 công nghệ tiên tiến đã được phát triển để ứng dụng vào nhiều lĩnh vực đời sống.
Trong suốt 50 năm qua, hàng triệu người trên khắp thế giới đã được hưởng lợi từ các dự án đoạt giải của các Laureates. Rolex hỗ trợ dự án của các Laureates luôn sát cánh với họ trong suốt hành trình dài sau khi họ nhận giải thưởng, thông qua việc cung cấp sự hỗ trợ, định hướng và quyền tiếp cận mạng lưới chuyên gia sâu rộng thuộc Perpetual Planet Initiative trong từng lĩnh vực chuyên môn.
Các Laureates của Rolex Awards 2026 bao gồm:
- BINBIN LI
Hiện chỉ còn chưa đến 2.000 cá thể gấu trúc khổng lồ sống trong tự nhiên, và chúng ưa thích các khu rừng tre vùng núi ở miền trung Trung Quốc, nhưng đây cũng là nơi chăn thả gia súc tự do. Nhà khoa học môi trường Binbin Li đang hợp tác với các cộng đồng địa phương nhằm tạo ra một phương pháp chăn thả bền vững, vừa mang lại lợi ích kinh tế cho người dân, vừa bảo vệ gấu trúc và môi trường sống của chúng. Giải thưởng Rolex Award sẽ giúp cô triển khai và mở rộng các giải pháp này trên nhiều dãy núi khắp Trung Quốc.
- FARWIZA FARHAN
Hệ sinh thái Leuser Ecosystem tại Sumatra, Indonesia là nơi cuối cùng trên Trái đất mà voi, hổ, đười ươi và tê giác còn cùng tồn tại trong tự nhiên – nhưng đang chịu áp lực dai dẳng từ phát triển và nạn phá rừng. Nhà bảo tồn rừng Farwiza Farhan đã huy động thành công các cộng đồng địa phương và dẫn dắt nhiều chiến dịch nhằm ngăn chặn sự tàn phá hệ sinh thái này. Giải thưởng Rolex Award sẽ giúp cô tiếp tục công việc tạo điều kiện cho phụ nữ và các cộng đồng cơ sở trong việc giám sát và bảo vệ hệ sinh thái độc đáo của mình, đồng thời chứng minh rằng tiếng nói địa phương có thể và nên giữ vai trò trung tâm trong các quyết định về môi trường.
- PARDIS SABETI
Nhà di truyền học y khoa Pardis Sabeti đã ở tuyến đầu trong cuộc chiến chống lại các đợt bùng phát virus và nguy cơ đại dịch tại Tây Phi suốt nhiều thập kỷ. Bà đang ứng dụng các công nghệ và thuật toán tiên phong vào việc phát hiện và kiểm soát bệnh truyền nhiễm, đồng thời kỹ năng của bà đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo các đối tác địa phương tại những quốc gia gần khu vực có nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Giải thưởng Rolex Award sẽ cho phép bà phát triển và thử nghiệm một công cụ chẩn đoán di động mới tại các cộng đồng vùng sâu vùng xa ở Sierra Leone, với tiềm năng phát hiện sớm các đợt bùng phát virus trước khi lan rộng tới các khu dân cư đông đúc, qua đó cứu sống hàng triệu mạng sống.
- RACHEL IKEMEH
Được ghi nhận là người đưa loài khỉ colobus đỏ Niger Delta thoát khỏi bờ vực tuyệt chủng, Rachel Ikemeh truyền cảm hứng cho công tác bảo tồn do cộng đồng dẫn dắt. Cách tiếp cận sáng tạo của cô là trực tiếp huy động và trang bị kiến thức cho các cộng đồng tại vùng Delta – một điểm nóng đa dạng sinh học còn ít được nghiên cứu và cũng là trung tâm ngành công nghiệp dầu khí của Nigeria – đã giúp cô thành công bảo vệ hơn 5.839 hecta rừng và ít nhất 13 loài đang bị đe dọa, đồng thời cải thiện sinh kế cho hơn 2.500 người dân. Giải Rolex Award sẽ hỗ trợ cô xây dựng một trung tâm đào tạo mới cùng chương trình giáo dục lưu động tại Delta, nhằm nhân rộng thành công này tới các cộng đồng lân cận.
- ROSA VÁSQUEZ ESPINOZA
Nhà sinh học hóa học Rosa Vásquez Espinoza là người đầu tiên liên kết một cách khoa học nạn phá rừng tại Amazon với sự suy giảm của loài ong không ngòi – tác nhân thụ phấn then chốt đối với các loài thực vật đặc hữu, mang lại sinh kế cho người dân bằng cách đảm bảo sản xuất lương thực. Nghiên cứu của bà đã đóng góp đáng kể vào một vụ kiện mang tính bước ngoặt tại Peru, không chỉ dẫn đến việc bảo vệ loài ong này theo pháp lý mà còn công nhận các quyền hợp pháp của chúng. Giải Rolex Award sẽ cho phép cô mở rộng hành lang bảo tồn môi trường của ong không ngòi do cộng đồng bản địa dẫn dắt tại Amazon thuộc Peru.
Các Laureates trước đây, hiện vẫn được Rolex hỗ trợ, bao gồm:
- FELIX BROOKS-CHURCH, LAUREATE NĂM 2021
Doanh nhân xã hội người Mỹ Felix Brooks-Church đang giải quyết tình trạng suy dinh dưỡng tại Đông Phi bằng cách trang bị cho các nhà máy xay bột nông thôn một thiết bị “dosifier”, máy bổ sung các vi chất dinh dưỡng thiết yếu vào thực phẩm chủ lực nhằm tăng cường giá trị dinh dưỡng. Ông đã giúp gần 32 triệu người trên khắp khu vực Đông Phi tránh khỏi suy dinh dưỡng mà không làm tăng chi phí cho người tiêu dùng.
- EMMA CAMP, LAUREATE NĂM 2019
Nhà sinh vật biển Emma Camp đang tìm ra những phương thức phục hồi các rạn san hô bị tổn hại bằng cách nghiên cứu hành vi và đặc điểm di truyền của những “cá thể san hô siêu bền” mà bà phát hiện có thể sinh trưởng trong điều kiện trước đây được cho là gây chết. Công trình của bà có thể nắm giữ chìa khóa tái tạo các rạn san hô bị tàn phá bởi biến đổi khí hậu, tình trạng axit hóa đại dương và các tác động do con người gây ra.
- GRÉGOIRE COURTINE, LAUREATE NĂM 2019
Nhà thần kinh học Grégoire Courtine đang phát triển các công nghệ kỹ thuật sinh học đột phá nhằm điều trị chấn thương tủy sống. Courtine và đội ngũ của mình gần đây đã phát triển một “cầu nối kỹ thuật số” giúp tái kết nối não bộ của bệnh nhân với các cơ ở phần thân dưới; bước tiến mới nhất trong sứ mệnh giúp những người bị liệt có thể đi lại.
Các Laureates là những người tiên phong và là những người bảo vệ toàn cầu, những người có tiềm năng kiến tạo tương lai. Những Laureates mới được kỳ vọng sẽ tiếp nối truyền thống tiên phong này, đồng thời thể hiện niềm tin cốt lõi của Rolex vào việc không ngừng mở rộng giới hạn khám phá để bảo vệ hành tinh cho các thế hệ mai sau.
