Khi John Galliano, một trong những nhà thiết kế xuất chúng nhất còn đang hoạt động, bắt tay với Zara trong một thỏa thuận sáng tạo kéo dài hai năm, phản ứng đầu tiên của giới mộ điệu là ngạc nhiên. Nhưng có lẽ đây không nên được xem là một cú twist bất ngờ của thời trang mà là một tín hiệu rất rõ ràng về tình trạng hiện tại của ngành xa xỉ.
Câu hỏi được đặt ra nhiều nhất là vì sao Galliano chọn Zara. Nhưng có lẽ, câu hỏi đáng suy ngẫm hơn lại là: vì sao không một maison nào đủ sức thuyết phục ông bằng một lời mời tương xứng?
Trong nhiều năm, thời trang xa xỉ đã sống dựa trên ba trụ cột tưởng như bất biến: chất lượng, tính độc bản và quyền lực sáng tạo. Thế nhưng, cả ba giá trị ấy đều đang bị bào mòn rõ rệt. Khi mức giá tăng nhanh hơn sự tiến bộ trong tay nghề và những món đồ đắt đỏ không còn tạo ra khoảng cách đủ thuyết phục so với phân khúc thấp hơn, khách hàng tinh ý sẽ tự biết cách rút lui. Họ không phàn nàn mà chỉ lặng lẽ ngừng mua.
Tính độc bản cũng trở nên mong manh hơn trong thời đại của doanh số cao và độ phủ toàn cầu. Một sản phẩm càng xuất hiện dày đặc, càng được thúc đẩy bởi tiếp thị, càng khó giữ lại cảm giác hiếm có từng là cốt lõi của xa xỉ. Sự khan hiếm, khi ấy, không còn là giá trị thật mà chỉ còn là hiệu ứng được dàn dựng.
Nhưng điều mà thương vụ Galliano–Zara phơi bày rõ nhất lại nằm ở địa hạt nhạy cảm nhất: sáng tạo.
Trong nhiều thập kỷ, các nhà mốt lớn vẫn ngầm khẳng định rằng chính giám đốc sáng tạo, atelier và di sản là thứ làm nên sự khác biệt không thể sao chép. Song khi một nhà thiết kế như Galliano sẵn sàng mang tư duy couture của mình đến với Zara, điều đó cũng đồng nghĩa một sự thật đang lộ diện: tài năng sáng tạo không nhất thiết phải tồn tại bên trong những bức tường của một maison để tạo ra sức hấp dẫn.
Galliano không làm suy yếu thời trang xa xỉ khi chọn Zara. Có chăng, ông chỉ vô tình khiến những khoảng trống vốn đã tồn tại trở nên rõ ràng hơn. Khi chất lượng không còn tuyệt đối, khi tính độc bản bị pha loãng và khi sức mạnh sáng tạo có thể dịch chuyển đến bất cứ nơi nào biết trân trọng nó hơn, điều còn đọng lại ở nhiều thương hiệu đôi khi chỉ là tên tuổi và mức giá.
Bởi vậy, cú bắt tay này không chỉ là một thương vụ đáng chú ý. Nó giống một lời nhắc nhở đầy lạnh lùng: trong kỷ nguyên mới, xa xỉ sẽ không còn được bảo chứng bởi hào quang cũ. Những thương hiệu đủ sức đi tiếp sẽ là những cái tên còn giữ được bản sắc sâu hơn logo, sâu hơn sàn diễn, và sâu hơn cả sức hút của một gương mặt sáng tạo đơn lẻ.
