Trong nhiều năm, tham vọng tạo ra một robot hình người thật sự hữu dụng vẫn thường bị lu mờ bởi những màn trình diễn mang tính thị giác: nhảy, chạy, thậm chí là nhào lộn. Nhưng tại một buổi giới thiệu gần đây ở Bắc Kinh, X Square Robot đã thay đổi cuộc chơi khi mang đến một cỗ máy có thể đảm nhận phần lớn việc nhà, từ nhặt rác trên sàn cho đến cắm hoa.
Mẫu robot mới mang tên Wall-B không gây ấn tượng bằng tốc độ hay sự linh hoạt mà bằng chính sự vận hành có phần chậm rãi nhưng đầy cẩn trọng. Trong phiên bản demo, robot cúi xuống nhặt những mảnh vụn nhỏ, sau đó cẩn thận cắm một bình hoa – những thao tác tưởng như đơn giản nhưng lại đại diện cho một trong những thách thức phức tạp nhất của ngành robot hiện nay.
Khác với việc chạy bộ hay thực hiện các chuyển động lặp lại, những công việc gia đình đòi hỏi một mức độ nhận thức môi trường tinh vi hơn nhiều. Việc gấp quần áo, đặt một chiếc ly vào đúng vị trí hay lau dọn không chỉ là vấn đề cơ học, mà là bài toán của cảm nhận không gian, lực và sai số ở mức gần như tuyệt đối. Một sai lệch chỉ vài phần của milimet cũng có thể khiến toàn bộ thao tác thất bại.
Nguyên do đến từ việc phần “cơ thể” của robot đã gần như sẵn sàng, nhưng “bộ não” thì chưa theo kịp. Để thu hẹp khoảng cách này, Wall-B được huấn luyện từ dữ liệu thu thập trong hơn 100 hộ gia đình; từ những môi trường không hoàn hảo với ánh sáng thay đổi, vật thể không cố định và mọi tình huống đều mang tính ngẫu nhiên. Chính sự “hỗn loạn” đó lại trở thành điều kiện cần để trí tuệ nhân tạo học cách thích nghi gần hơn với thế giới thực.
Tuy nhiên, kết quả hiện tại vẫn còn xa mới đạt đến sự hoàn hảo mà con người kỳ vọng. Wall-B di chuyển chậm, đôi khi ngắt quãng giữa chừng như thể đang “suy nghĩ”, hoặc đặt nhầm vật dụng vào những vị trí không hợp lý. Nhưng chính những sai sót này lại phản ánh một giai đoạn phát triển quan trọng: robot không còn chỉ thực hiện những chuỗi hành động được lập trình sẵn mà bắt đầu xử lý những tình huống bất ngờ.
X Square Robot không phải là cái tên duy nhất theo đuổi hướng đi này. Tại Consumer Electronics Show đầu năm nay, nhiều công ty cũng đã trình diễn các robot có khả năng gấp quần áo hay vận hành máy giặt; dù tốc độ và độ chính xác vẫn còn hạn chế. Cuộc đua không còn nằm ở việc chứng minh robot “có thể làm gì” mà là “làm được đến mức nào trong đời sống thực”.
Bên cạnh thách thức công nghệ, bài toán chi phí và an toàn cũng sẽ quyết định tốc độ thương mại hóa của những cỗ máy này. Một robot có thể hỗ trợ công việc gia đình chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó đủ đáng tin cậy để vận hành trong không gian riêng tư, nơi mọi sai sót đều mang tính cá nhân hơn là kỹ thuật.
Dẫu vậy, tiềm năng mà Wall-B hướng đến chinh phục không hề nhỏ. Theo ước tính của Wang, lao động gia đình chiếm khoảng 20% GDP – một con số cho thấy quy mô khổng lồ của lĩnh vực mà robot có thể tham gia trong tương lai. Nếu thành công, những cỗ máy này không chỉ thay đổi cách chúng ta sống mà còn tái định nghĩa giá trị của thời gian: giải phóng con người khỏi những công việc lặp lại để tập trung vào những điều mang tính sáng tạo hơn.
